Kỷ niệm 72 năm ngày thương binh liệt sỹ (27/7/1947 - 27/7/2019) - Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh! - Toàn Đảng bộ, toàn dân, toàn quân Quy Nhơn quyết tâm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ kinh tế - xã hội năm 2019!

BIỂU DIỄN CỜ NGƯỜI - MỘT NÉT ĐẸP VĂN HÓA NGÀY XUÂN

Cờ Người là một hình thức đấu trí, thể hiện rõ tính cộng đồng, trách nhiệm của người cầm quân. Đây thực chất là môn cờ Tướng, nhưng các quân cờ do con người đóng thế. Nhằm khôi phục lại một thú chơi dân gian, làm cho con người và đất trời được giao hòa, gắn kết hi vọng bao điều tốt lành sẽ đến trong năm mới, trong chương trình hoạt động văn hóa, thể thao mừng xuân Kỷ Hợi - 2019, Trung tâm Văn hóa - Thông tin - Thể thao thành phố Quy Nhơn đã tổ chức biểu diễn cờ Người để phục vụ nhân dân.

Để chuẩn bị cho một trận biểu diễn cờ Người, Trung tâm Văn hóa - Thông tin - Thể thao thành phố đã cho vẽ một bàn cờ Tướng lớn trên mặt sân ở Quảng trường Chiến thắng. Hội Võ thuật thành phố tổ chức tập luyện các bài độc diễn, song đấu cho võ sinh phái võ Cổ truyền; đồng thời tuyển chọn 32 võ sinh nổi trội, sử dụng thành thạo các loại binh khí như: roi, kiếm, siêu, đao... tham gia đóng vai 32 quân cờ Tướng. Các võ sinh được tập huấn nước đi qua việc phân biệt 3 thuật ngữ: “Tấn”, “Bình”, “Thoái” (tức “đi lên phía trước”, “đi sang ngang”, “lui về phía sau”). Chẳng hạn, nước vào Pháo đầu đầu tiên là “Pháo 2 bình 5” hoặc “Pháo 8 bình 5”; nước chống Mã giữ Chốt đầu của bên đối phương sẽ là “Mã 2 tấn 3” hoặc “Mã 8 tấn 7”…

Ngoài những thuật ngữ tương đối quen thuộc, như “Lộ mặt Tướng”; “Khuyết Sĩ”; “Tàn Tượng”; “Chiếu bí”;… người bình cờ thường xuyên sử dụng các thuật ngữ mà không phải ai chơi cờ cũng có thể hiểu, như: Trực/Hoành Xa (Xe thẳng/ngang); “Tuần/quá/kỵ hà” (đi tuần dọc/qua/trên sông);… Người xem để nghe và hiểu cũng cần tường tận một số thuật ngữ giải thích vị trí trên bàn cờ Người, như: “Cung” là hình vuông 2 bên trên bàn cờ, nơi mà con Tướng được 2 con Sĩ bảo vệ trong đó; “Căn” nghĩa là có quân giữ và bảo vệ; “Chất” là thực lực của mỗi bên; “Chấp 2 tiên” (chấp đối thủ đi trước 2 nước); “Phản tiên” (bên đang ở thế bị động giành được 1 nước cờ chủ động và chiếm quyền chủ động); “Tiên thí hậu đoạt” (nước cờ bỏ quân rồi sau đó vài nước lấy lại sau 1 quân cờ khác của địch có chất lượng, giá trị tương đương hoặc cao hơn quân mình đã bỏ)…

Trong biểu diễn cờ Người, người đóng thế quân cờ sẽ mặc trang phục tướng - sĩ; còn hai người đánh cờ mặc áo dài cổ truyền, đầu đội khăn đóng; người mặc trang phục màu xanh “cầm” cờ xanh, người mặc trang phục màu đỏ “cầm” cờ đỏ, ngồi trên 2 chòi được dựng ở hai đầu bàn cờ Tướng lớn. Để người xem có thể quan sát từng nước đi của hai kỳ thủ, bên ngoài bàn cờ Tướng lớn, có thể còn có một bàn cờ Bảng, được móc sẵn các quân cờ. Khi hai kỳ thủ thi đấu, các con cờ trên bàn cờ Bảng di chuyển, thì các quân cờ Người phải biểu diễn một đoạn bài quyền võ Cổ truyền để thay đổi vị trí tương ứng theo con cờ Bảng. Khi có hai quân ăn nhau, hai quân cờ Người phải diễn một cuộc đấu võ để phô diễn kỹ thuật chiến đấu võ Cổ truyền. Kết thúc cuộc đấu là một pha “giết”, quân cờ Người tương ứng với con cờ  Tướng “chết” ra khỏi bàn cờ Tướng lớn, còn quân cờ Người tương ứng với con cờ Tướng thắng đến chiếm lĩnh vị trí của đối phương. Hỗ trợ cho các pha giao đấu tranh hùng là tiếng trống chầu và những tiếng hò reo của người diễn lẫn khán giả phụ hoạ.

 

  

Quang cảnh Biểu diễn cờ Người

 

Cờ Người là thú chơi dân gian - cộng đồng, ban đầu được xây dựng đơn giản, càng về sau tính chất gắn kết giữa “thể thao trí tuệ” (cờ Tướng) và “thể thao thể chất” (cờ Người) càng được tô bồi đậm nét hơn. Với cờ Người võ Bình Định, cái hay trước tiên là có thể phục vụ cả những người biết chơi cờ Tướng lẫn những người chưa biết chơi; cái hay tiếp theo là các tình huống diễn ra ngẫu hứng, bất ngờ theo từng nước đi của kỳ thủ. Đây được xem là cách thức để phô diễn nét đẹp văn hoá của võ Cổ truyền bản địa, đồng thời cũng là cách để người miền Trung nói chung và Bình Định nói riêng thể hiện tinh thần thượng võ của mình.

Võ Cổ truyền Bình Định là một loại hình di sản văn hoá phi vật thể đã được công nhận cấp quốc gia năm 2012 có khả năng trình diễn. Việc duy trì tổ chức biểu diễn cờ Người thường niên của thành phố Quy Nhơn là một nét đẹp văn hóa đầu xuân, là cách tốt nhất để bảo tồn và phát huy giá trị di sản võ Cổ truyền Bình Định của chúng ta./.

                                                          Châu Hồng Tâm

                                                     Trung tâm VH–TT–TT

 

{{Lang.related_posts}}

Lên đầu trang